Nuwe Hervorming Netwerk

deur Pieter Botha

Daar was onlangs 'n polemiek oor die woorde "mense wat homoseksualiteit beoefen" in 1 Korintiërs 6:9 in die Nuwe Afrikaanse Vertaling. Die ou vertaling het verwys na "sodomiete", en dit alleen laat mens al wonder wat gaan eintlik aan in dié teks. Die probleemwoord is arsenokoites.

Die uitdaging is nie om vertalingsekwivalente vir enkele woorde te vind nie, maar om die betekenis van 'n uitspraak te bepaal. Die verskil is sigbaar in die volgende: "die Bokke loop deur" se woordelikse vertalingsekwivalent is "the Antelopes walk through". Met behulp van historiese kennis, en volgens die beginsels van taalkunde is die betekenis van my voorbeeld: "The South African national rugby team is heavily criticised".  Met verwysing na 1 Kor. 6:9 is die manier waarvolgens mense wat die Griekse woord "arsenokoites" in Afrikaans oorsit as "homoseksueel" soos om te sê die woord "luiperd" bestaan uit "lui" (=lazy)  en "perd" (=horse) daarom is luiperd gelyk aan "lazy horse". Daar is baie bronne wat mens kan raadpleeg oor eerste-eeuse Grieks, maar mens moet darem die reëls (of die gebrek daaraan) waarvolgens die bron werk, verstaan alvorens mens beweer geleerdheid is aan jou kant.

Historiese situasie is 'n uiters belangrike toetssteen. As iemand vorendag kom met 'n vertaling van 'n Griekse teks waarin Paulus die subatomiese struktuur van uraan bespreek sal ons almal weet dit is 'n vervalsing (en uraan het destyds bestaan). Daar was nie eers destyds woorde vir sulke verskynsels nie, en nog minder kennis of begrip van sulke konsepte. Net so is daar nie eerste-eeuse woorde vir kieme, bakterie, elektrisiteit, epilepsie, vroueregte, die menslike eiersel en nog baie ander nie.  Destydse mense het oor dinge gepraat binne hulle ervaringswêreld met waardes en insigte wat anders is as ons s'n. Die woord "homoseksueel" wat beteken iemand het 'n sekere seksuele orientasie, het nie voor die negentiende eeu bestaan nie. Voordat moderne idees oor identiteit en orientasie ontwikkel het, was die kwessie anale seks (en die kerk was teen alle anale seks, selfs die tussen 'n getroude man en vrou). Vandag weet ons dat iemand se seksuele identiteit lank voor jou eerste seksuele daad reeds vas gelê is, en dat jou orientasie 'n werklikheid is selfs al het jy nooit enige seks in jou hele lewe nie. Die antieke wêreld het nie van seksuele oriëntasie gepraat nie en identiteit was iets wat statusryke mans aan ander toegeken het.  Ons moet vir geen oomblik vergeet dat dit destyds 'n ander wêreld was nie, met ander idees, vreemde sosiale waardes en 'n antieke wêreldbeeld.

Niemand betwis dat Paulus dit teen sommige mense en dade het nie, of dat hy sekere vorme van homoerotiek afkeur nie. Maar om Paulus se woorde te veralgemeen tot 'n beginsel wat alle homoerotiese gedrag beskrywe, is om die verskil tussen vertalingsekwivalent en betekenis te minag. Die waardevolle vraag is nie of hy my of jou voorkeure ondersteun nie, maar wat beteken sy uitsprake. Die "sagtes" (die malakoi) in 1 Kor 6.9, gegewe die konteks (onsedelikes, afgodsdienaars, egbrekers), het te doen met begeerte en gebrek aan selfbeheersing, en 'n vertaling van "wellustiges" is meer getrou.  Die vertaling van arsenokoites is 'n berugte probleem; onder meer omdat niemand dié woord voor Paulus gebruik het nie. Ná Paulus se tyd is die woord gebruik vir 'n invloedryke man wat 'n seun/jongman aanhou as beminde. Uitsprake soortgelyk aan Paulus s'n verbind geweldadige, hubristiese liefde vir seuns met owerspel, diefstal en gierigheid.  Paulus het 'n homoerotiese verhouding wat 'n jongman uitbuit in gedagte, waar gesag en status in 'n ouer man-jonger man verhouding misbruik word. Dit is juis deur sulke onderskeidinge, sulke aspekte van  betekenis, wat mens bewus word dat die kwaliteit van 'n verhouding veel belangriker is as die vraag of dit 'n huwelik is tussen 'n man en 'n vrou.

Ten slotte is dit belangrik om die aandag daarop te vestig dat daar ten opsigte van seksuele gedrag letterlik honderde ander opdragte en veroordelings in die Bybel is wat verdraai, afgewater of sommer net geïgnoreer word, sonder dat daar aangedui word hoekom die sogenaamde homoseksuele voorskrifte kwansuis behou moet word.