Opsomming van Prof Julian Müller se gesprek op
1 Junie 2008
Prof Julian Müller
1. Ek arriveer by ‘n konsep soos panenteïsme vanuit die perspektiewe en interesse van die praktiese teologie:
a. Panenteïsme is ‘n begrip of taal wat probeer uitdrukking gee aan mense se beeld en ervaring van God en wêreld in ‘n postmoderne tyd.
b. Die ervaringe van mense pas al minder binne die teïstiese konsep en verstaan van God.
c. Delwin Brown se vier “plasings” van God, of Godsbeelde is hierin van waarde. Hy praat van God as:• Bron
• Agent
• Geïnkarneerde
• Doeld. Die hedendaagse mens het toenemend ongemak met God as Bron en as Agent en voel gemakliker met God as die geïnkarneerde en God as doel.
2. Panenteïsme is nie ‘n nuwe konsep nie, maar kom opnuut na vore as ‘n poging om beide God as transendente (Bron en Agent) en God as immanente (God as geïnkarneerde en doel) in een Godskonsep te verstaan en uit te druk. Dit bied ook ‘n sintese van die teïsme en die panteïsme.
3. Hierdie verskuiwinge veroorsaak eventueel ‘n ongemak in tradisionele spiritualiteit en daarom ook in liturgie en pastorale bediening. Ten minste die volgende terreine moet aangedui word as aspekte van spiritualiteit waar die ongemak manifesteer:
• Gebed. Veral gebed in krisistye en voorbidding. Hoe bid mens as God nie meer teïsties verstaan word nie, maar panenteïsties?
• Belydenis. Hoe moet mens nou nog dink oor die heilsgebeure. Die geboorte, kruisdood, opstanding en hemelvaart van Christus word alles beskryf in terme van ‘n dinamika tussen ‘n teïstiese God en die skepping/skepsele, teen die agtergrond van ‘n drielaag-wêreldbeeld. Hoe verwoord mens jou geloof as jy afstand doen van die teïsme en funksioneer met ‘n integrale wêreldbeeld? (Vgl byvoorbeeld Wilhelm Jordaan se “Credo” en Lina Spies se gedig “Geloofsbelydenis van ‘n afvallige”).
• Verhouding met ander godsdienste. Wat is die implikasie vir ons verstaan van die “uniekheid van Christus” en ons verhouding met ander godsdienste?
• Sending. Is daar nog ruimte vir sending? Indien wel, hoe moet dit aangepak word en wat is die motivering daarvoor?
• Liturgie. Wat is die liturgiese implikasies? Die manlike en persoonlike spreekwyse oor God binne ‘n liturgie wat sterk gestempel is deur ‘n Augustiniaanse erfsondeleer en Pauliniese versoeningskonsep, is waarskynlik gebore uit ‘n teïstiese verstaan. Vra die panenteïstiese verstaan moontlik vir ‘n meer vroulike en sakramentele benadering?